تعيين زمان سخنراني اسد از سوي وي و همپيمانان منطقهاي و بينالمللي سوريه بسيار حساب شده بود زيرا محافل بينالمللي و هم چنين فضاي داخلي سوريه براي يافتن راهكار به شدت به اين سخنراني نياز داشت.
به گزارش پايگاه خبري شبكه العالم، به نقل از روزنامه الاخبار لبنان، واكنشهايي كه به سخنران بشار اسد رئيس جمهوري سوريه نشان داده شد؛ فقط همانهايي نبود كه از طريق رسانهها و بيانيههاي علني وزراي خارجه كشورهاي جهان منعكس شد زيرا انتظار ميرفت آمريكا، اتحاديه اروپا و تركيه واكنشهاي منفي بدان نشان دهند و اساساً كسي در دمشق انتظار نداشت سران كشورهاي "دوستان مردم سوريه" از سخنراني اسد استقبال كنند گويا آنها اعلام ميكردند مردي را كه طي دو سال گذشته عامل مشكلات ميدانستند هم اكنون بايد به عنوان قهرمان ارائه راهكار معرفي كنند.
فراتر از اين مساله، تعيين زمان سخنراني اسد از سوي وي و همپيمانان منطقهاي و بينالمللي سوريه بسيار حساب شده بود زيرا محافل بينالمللي و هم چنين فضاي داخلي سوريه براي يافتن راهكار به شدت به اين سخنراني نياز داشت .
بيشترين اعتبار اين سخنراني نيز، در برآورد محافل بينالمللي مشترك مانند امريكا، چين، روسيه و كشورهاي اروپايي است كه ماه مارس آتي را زمان مهمي براي انقضاي موعد بينالمللي اعلام كردهاند و گذر از آن را ناكامي محافل جهاني در ارائه راهكار براي حل بحران ميدانستند كه هزينه گزافي نيز به منطقه خاورميانه و منافع اين كشورهاي فرامنطقهاي وارد خواهد كرد .
طرح بينالمللي
پيش از طرح سخنراني اسد، آمريكا و روسيه درماه گذشته از سويي و ايران، اخضر ابراهيمي از يك سو و تركيه از سوي ديگر و روسيه، چين و همچنين امريكا در محوري ديگر با يكديگر تماسهايي داشتند.
يك منبع ديپلماتيك به روزنامه "الاخبار" درخصوص مسائل پشت پرده سخنراني اسد گفت: چرخش موضع محافل بينالمللي، كاملاً به نفع بحران سوريه است .
اما برجستهترين نكته اين سخنراني برگزاري انتخابات پارلماني آزاد و نامزدي اسد براي انتخابات رياست جمهوري سوريه در سال 2014 در كنار نامزدهاي احتمالي ديگر است.
اما ابراهيمي كه گويي نبض جديد محافل بينالمللي را به خوبي نميشناسد شرايط برگزاري انتخابات را زير سئوال برده و ايران نيز در پاسخ به اين موضع او گفته «ما راهكار را مطرح ميكنيم زيرا مساله مورد بحث ما اين نيست كه آيا اين بند اجرا ميشود يا خير؟»
اما پشت پرده بحران سوريه سئوال درباره زمان طرح ابتكار ايران است و تنها پاسخي كه ميتوان بدان داد اين است تهران طرحي با سقف بالا و به نفع حكومت مطرح ميكند اما در مقابل راهحل واشنگتن مبني بر رفتن اسد از صحنه سياسي است كه به محض تعيين سطح بالا براي مقابله دو طرف – ايران و آمريكا، اينجاست كه ابتكار روسيه (توافقات ژنو) به جريان ميافتد .
اما سخنراني اسد عامل مساعدي براي پايان نقاط اختلاف در راهكار ارائه شده روسيه مربوط به فرايند انتقال قدرت از طريق صندوقهاي راي و نه تصميمات از پيش تعيين شده كشورهاي خارجي است. بر اساس گزارش يك منبع مطلع؛ بحران سوريه هم اكنون در مرحله مرتب كردن موضع اعضا و گروههاست است؛ زيرا نظام برنامه مشخصي ارائه داده و منتظر تاييد محافل بينالمللي است، مخالفان نيز ديدگاه هاي خاص خود را دارند اما شناخت اسامي احزاب و اشخاصي كه دور ميز مذاكره براي يافتن راهكار مينشينند به تدريج و پس از مذاكرات پيچيده مشخص خواهد شد.
در بعد ديگر بايد به جنگ قدرت روسيه و آمريكا در نشست دوبلين ميان لاوروف و هيلاري كلينتون با حضور اخضر الابراهيمي اشاره كرد كه به سطح مشخصي رسيده است . يك منبع ديپلماتيك روسي به روزنامه الاخبار گفت: طي اين نشست دو طرف بر تضمينهاي متقابل با يكديگر به توافق رسيدند لاوروف به كلينتون اطمينان خاطر داده زرادخانه سلاحهاي شيميايي سوريه در مكان ايمني قرار دارد و ارتش سوريه اين سلاحها را از مكانهاي خطرناك و قابل دسترس كه احتمال دست يافتن مخالفان بدان وجود دارد؛ انتقال داده است .
وي تاكيد كرد اين سلاح نه استفاده و نه به گروهي خاص – منظور حزبالله لبنان - انتقال داده خواهد شد. لاوروف گفت: سفارت روسيه در دمشق روزانه با مقامهاي مسئول سوريه در خصوص ادامه نظارت مشترك دو طرف بر زرادخانه شيميايي هماهنگيهاي لازم را به عمل ميآورد.
منابع آگاه سوريه نيز اعلام داشتند واشنگتن پيش از نشست دوبلين در مذاكرات خود با روسيه مساله سلاح شيميايي را از دو زاويه بررسي كرده و از اينكه اين سلاح در اختيار حزبالله و بدتر از آن در اختيار گروههاي مسلح وابسته به القاعده قرار گيرد، ابراز نگراني كرده و مساله دوم كه از پنج ماه پيش مطرح شده مربوط به اطلاعات نيروهاي سازمان ناتو و تركيه مبني بر اين كه نظام سوريه حزب كارگران كردستان را كه بر برخي مناطق سوريه تسلط دارند را با ميزان اندكي از اين سلاح تجهيز كرده است.
درمقابل نيز كلينتون به لاوروف اطمينان خاطر داده كه راهكار حل بحران سوريه نه نظامي بلكه بايد سياسي باشد.
واقعيت اين است كه تعيين سقف تضمين ميان مسكو و واشنگتن زمينهاي را فراهم ميسازد تا فضا براي بررسي ترتيب راهكارهاي حل بحران سوريه باز شو د و طيفهاي مورد قبول داخلي و خارجي شكل بگيرد.
اين منبع گفت نشست دوحه كه شاهد اولين مداخله آشكار امريكا در فعاليتهاي مخالفان بود منجر به بازسازي ساختار آنان شد اما سخنراني اسد كه ناشي از ديدار دو هفته پيش فيصل المقداد با همتاي روسي خود در مسكو بود و ابتكار ايران براي يافتن راهكار معتدل و ميانه، منجر به بازسازي موقعيت نظام در يافتن راه حل بر اساس توافقات اصلاح شده ژنو يعني ژنو دو بود.
اما احتمال دارد سخنراني اسد سه نتيجه داشته باشد اول اينكه گروههاي ائتلاف سوري و حاميان منطقهاي و بينالمللي آنها با ملتهب كردن فضا و به بهانه اينكه وي در سخنراني خود هيچ اشارهاي به كناره گيري خود نداشته، آن را ناكافي بدانند.
اما به نظر ميرسد واشنگتن در بحران سوريه اولويتهايي خاصي دارد كه كنترل اوضاع از جمله آنهاست تا اعضاي گروههاي مسلح فعال در سوريه نيز مانند مبارزان افغاني براي خود جايگاهي پيدا نكنند در غير اين صورت، امريكا مانور فشاري را براي دور كردن اسد از فرايند سياسي به عنوان فرصت آخر اجرا خواهد كرد.
دومين نتيجهاي كه اين سخنراني ميتواند داشته باشد تلاش گروههاي افراطي سلفي در تشديد اقدامات نظامي خود است كه 70 درصد از عمليات نظامي رابر عهده دارند تا بدين ترتيب راهكارهاي بينالمللي را كه اولين قربانيش خود آنها هستند را بياثر كنند كه بدين ترتيب كشتارهايي را به راه انداخته و افراد مختلفي و در راس آن بشار اسد را ترور خواهند كرد.
سومين نتيجه مورد انتظار نيز اين است كه بند ميثاق ملي در ابتكار اسد به دلايل مختلف مورد اختلاف واقع شود كه برجستهترين دليل آن نيز اين است كه گروههاي سلفي موجود در ائتلاف مخالف به ويژه اخوانالمسلمين معتقدند گنجاندن اين بند اشارهاي به نقش اخوان المسلمين مصر براي ايجاد دولتي مدني است كه ميتواند خود به نوعي نقشه راه اخوان سوريه را در صورت رسيدن به قدرت ترسيم كند.
واقعيت اين است كه هدف از تهيه ميثاق ملي كه تعيين كننده هويت ثابت و نقش نظام سوريه است پيش از تصويب قانون اساسي، اين است كه سوريه جديد از اصول خود در قانون اساسي تخطي نخواهد كرد و از آنجائي كه دولتي غير مذهبي است و به تنوع مذاهب اهميت ميدهد و از نقش خود به عنوان كشوري عربي و مدافع از قضاياي اصلي، شانه خالي نخواهد كرد.
